Berlingowcy żołnierze tragiczni pod red. Dominika Czapigo aut. Bolesław Dańko i inni [2015]
Opis
Ta książka powstała z potrzeby zrozumienia doświadczeń żołnierzy, którzy służyli w wojsku tworzonym od 1943 roku w Sielcach nad Oką. Opowiada historię głosami bezpośrednich uczestników zdarzeń. Odwołuje się do rzeczywistych ludzkich decyzji i emocji – nie poprzestaje na opisie struktury, kolejnych stoczonych bitew ani na charakterystyce twórców i dowódców tej formacji. Wspomnienia żołnierzy zostały wzbogacone komentarzem historyka, który kreśli kontekst zdarzeń, a także porządkuje i tłumaczy to, co współczesnemu czytelnikowi mogłoby wydać się niejasne podczas lektury samych wspomnień.
Relacje zamieszczone w książce pochodzą z dwóch źródeł: Archiwum Wschodniego Ośrodka KARTA oraz Zbiorów Specjalnych Centralnej Biblioteki Wojskowej. Archiwum Wschodnie gromadzi (od końca lat 80.) wspomnienia obywateli polskich represjonowanych na terenach dawnego Związku Radzieckiego. W zbiorach Centralnej Biblioteki Wojskowej sięgnęliśmy do kolekcji pułkownika Józefa Margulesa (1919–2008), historyka wojskowości, który przez lata zbierał wspomnienia, zdjęcia i dokumenty żołnierzy określanych popularnie (i nie do końca adekwatnie) nazwą berlingowcy.
Od początku byliśmy świadomi, że w jednej książce, głosami dziewięciu osób, nie sposób wyczerpująco opowiedzieć historii tego wojska. Dołożyliśmy jednak starań, by wybrane do druku wspomnienia wzajemnie się dopełniały i w ten sposób tworzyły możliwie najszerszą panoramę losów. W książce opowiadają szeregowcy, oficerowie niższego szczebla, oficerowie polityczno-wychowawczy, a także żołnierz Armii Krajowej, wcielony do „wojska Berlinga” już na terenach Polski lubelskiej.
Treść publikowanych zapisów w przeważającej mierze dotyczy lat 1943–1945. Głos oddajemy ludziom, którzy jako pierwsi przeszli szlak bojowy w formacjach Ludowego Wojska Polskiego, lecz nie opowiadamy ich dalszych losów. Zależało nam, by pokazać drogę tych, którzy w tamtym czasie znaleźli się w szeregach tego wojska: jak i dlaczego do niego trafili, jak stawali się żołnierzami, co o tym wojsku myśleli. Nie piszemy, że to zwykli żołnierze, bo nie mamy pewności, kim miałby być zwykły żołnierz.
Zależy nam, by spojrzano na dzieje tej formacji z perspektywy jednostki. Jesteśmy przekonani, że tak pisana historia musi dopełniać opracowania bazujące na dokumentach źródłowych.
Dominik Czapigo
Ośrodek KARTA
Szczegóły
| autor | Bolesław Dańko, Józef Dubiński, Józef Franczak, Stanisława Kubiak, Roman Marchwicki, Jan Prorok, Andrzej Rey, Daniel Rudnicki, Wacław Zakrzewski |
| tytuł | Berlingowcy żołnierze tragiczni |
| redakcja | Dominika Czapigo z koment. historycznym Marcina Białasa |
| seria wydawnicza | brak informacji |
| miejsce wydania | Warszawa |
| rok wydania | 2015 |
| wydawnictwo | Wydawnictwo RM |
| liczba stron | XI, [1], 354, [1] |
| rodzaj oprawy | broszurowa |
| format | 22 cm |
| dodatkowe informacje | Fotografie. |
| stan | bdb. [min. otarcia rogów opr.]. |