Autor, drukarz i nakładca Franciszek Jaworski [1928]

OCIEMNIAŁY CHWALCA.

(WSPOMINEK PSEUDOLITERACKI.)

Na „Jagiellońskim Helikonie“ siedział przez spory szmat wieku siedemnastego ślepiec i... śpiewał. Ludzie się żenili i marli, a ślepiec im śpiewał. Ponad Wawelem szły chmury i rozgorzałe słońce świeciło wielkim tryumfalnym pochodom, w groby królewskie szedł kanonik Starowolski z Karolem Gustawem, wjeżdżał tu uroczyście i Jan Kazimierz, Michał Korybut i Jan Sobieski wśród mistycznych blasków obrońcy chrześcijaństwa. Działy się rzeczy wielkie i małe, a śpiewał im wszystkim... Stanisław Józef Bieżanowski.

Panegirysta. On nie widział tego życia, co w okół i w samej nawet Akademji krakowskiej rozpryskiwało się w tysiączne zdarzenia, wydymało czasem w szumne uroczystości i łagodziło wreszcie w spokojny ciurk codziennej szarzyzny. Stanisław Józef Bieżanowski oślepł w dwudziestym drugim roku swego żywota, a przez czterdzieści lat następnych pisał i śpiewał. W mrocznym cieniu spłynęły mu najlepsze lata, doktorat, kollegium mniejsze i większe, jako ślepiec wykładał z katedry poetykę i wymowę, jako ślepiec stał się jednym z najpłodniejszych pisarzy siedemnastego wieku. Bibljoteka Jagiellońska posiada ni mniej ni więcej tylko 146 panegiryków pióra Bieżanowskiego, w lwowskiem Ossolineum wielkiej grubości tom rękopiśmiennej kroniki polskiej, również pióra Bieżanowskiego. Zaiste ów ociemniały poeta stanąć może godnie obok najpłodniejszych pisarzy naszych, obok Wacława Potockiego, czy Szymona Starowolskiego, czy wreszcie obok Kraszewskiego...