Attyla barbarzyńca, który rzucił wyzwanie Rzymowi John Man przekł. Katarzyna Bażyńska-Chojnacka, Piotr Chojnacki [Wielcy Historii / 2005]

Attyla, zwany biczem Bożym, jest w powszechnej świadomości symbolem brutalnej destrukcji, uosobieniem dzikości i okrucieństwa. Lepiej znają go tylko badacze dziejów Cesarstwa Rzymskiego. Ale nawet dla nich pozostaje głównie drapieżnikiem, najbardziej złowrogim z grona barbarzyńców, którzy w V wieku rozszarpywali ciało imperium wijące się w śmiertelnej agonii.

Attyla to jednak ktoś więcej niż stereotypowy barbarzyńca. Jego historia jest opowieścią o człowieku o ogromnych ambicjach, który dysponował siłami, jakich wcześniej nikt nigdy nie widział. Na czele huńskiej armii konnych wojowników, wzmocnionej dziesiątkami sprzymierzonych plemion i zespołami machin oblężniczych, wyruszył ze swej bazy na terenach dzisiejszych Węgier i stworzył imperium, które rozciągało się od Bałtyku po Bałkany i od Renu po Morze Czarne. Wdarł się w głąb Cesarstwa Rzymskiego i zagroził jego sercu. Huńscy wojownicy, którzy przemierzyli Bałkany w drodze do Konstantynopola, wkrótce poili swe konie w Loarze, w rzymskiej Galii, trzy dni jazdy od wybrzeży Atlantyku, a rok później kąpali się w Padzie podczas kampanii mającej objąć także Rzym. Konstantynopol i Rzym nie upadły, jednak osiągnięcia Attyli sprawiły, że jego imię przetrwało i żyje do dziś nie tylko jako określenie największego barbarzyńcy, ale i europejskiego Czyngis-chana.

Warto przyjrzeć się bliżej karierze Attyli, prześledzić przyczyny jego krótkiej chwały, nagłego upadku i trwałej obecności w dziejach.

Stworzenie pełnego obrazu nie jest proste, gdyż Attyla wyrósł i działał w różnych światach, połączonych skomplikowanymi zależnościami.

[fragment]