Anioł w domu, mrówka w fabryce Alicja Urbanik-Kopeć [Seria Historyczna / 2018]

Tak pisała w 1876 roku sześćdziesięcioletnia prawie Narcyza Żmichowska. W tym samym roku ta nauczycielka i jedna z pierwszych polskich feministek zmarła. Jej przesłanie dla młodych dziewcząt brzmi dziś jak idealne podsumowanie postulatów dziewiętnastowiecznych emancypantek. Uczcie się. Umiejcie. Idźcie do szkoły, do pracy. Bądźcie niezależne i same dawajcie sobie ze wszystkim radę. Czy nie na tym polega feminizm? Dla kobiet z pokolenia Żmichowskiej i tych nieco od niej młodszych to właśnie samowystarczalność była upragnionym celem. W życiu tych kobiet wszystko, od wyboru sukienki przez wybór szkoły do wyboru męża, zależało od otaczających je mężczyzn. Wiązało się to oczywiście z uwarunkowaniami kulturowymi, ale z punktu widzenia emancypantek jedynym sposobem na zrzucenie jarzma patriarchatu była niezależność finansowa. W ich rozumowaniu trudno doszukać się błędu. Widziały przecież na własne oczy, że bogata wdowa, której mąż zostawił pokaźny spadek, a nawet córka zamożnego arystokraty z dużym posagiem mogą się cieszyć w życiu dużo większą swobodą niż inne kobiety. Wiedziały też jednak, że majątek odziedziczony po mężu albo znajdujący się w dyspozycji ojca nie jest tak naprawdę ich własną fortuną. Mówiły więc młodym dziewczynom – same zaróbcie pieniądze. Idźcie do pracy, a gdy przyjdą chude lata, nie będziecie potrzebować opieki mężczyzny.

Emancypantki walczyły więc o dostęp do edukacji, bo tylko ona mogła dać im dobrą pracę. Walczyły o możliwość podejmowania zatrudnienia w dowolnie wybranym zawodzie, ale same wykazywały zainteresowanie głównie pracą intelektualną. 

[fragment]