Iluzje postmodernizmu Terry Eagleton [1998]

Słowo postmodernizm na ogół odnosi się do formy przybieranej przez współczesną kulturę, podczas gdy pojęcie ponowoczesności odnosić się ma do pewnego okresu historycznego. Ponowoczesność to styl myślenia nacechowany podejrzliwością wobec klasycznych pojęć prawdy, rozumu, tożsamości i obiektywności, wobec idei uniwersalnego postępu czy wyzwolenia, wobec wszechogarniających, wielkich narracji czy ostatecznych wyjaśnień. Wbrew tym oświeceniowym wzorcom ujmuje on świat jako przypadkowy, nie ugruntowany, różnorodny, niestabilny, nie zdeterminowany; jako zbiór oddzielnych kultur czy interpretacji. Perspektywa taka stanowi pożywkę dla sceptycyzmu dotyczącego obiektywności prawdy, historii i norm, naturalności natury i spoistości tożsamości. Ten sposób postrzegania rzeczywistości — jak stwierdziliby niektórzy — ma realne podstawy materialne. Ma on swe źródła w przejściu Zachodu do nowej formy kapitalizmu — efemerycznego, zdecentralizowanego świata technologii, konsumeryzmu i przemysłu kulturowego, w którym usługi, finanse i przemysły informacyjne triumfują nad tradycyjną fabryką, a tradycyjna polityka klasowa ustępuje miejsca szerokiemu wachlarzowi „polityk tożsamości”. Postmodernizm to styl przybierany przez kulturę, który odzwierciedla co nieco z tej epokowej zmiany w pozbawionej głębi, zdecentrowanej, pozbawionej fundamentów, zwróconej ku sobie, kpiarskiej, wtórnej, eklektycznej i pluralistycznej twórczości artystycznej, która zaciera granice między kulturą „wysoką” i „popularną”, jak również między [...]

 

[fragment]