"Wkrótce wolności będzie bił wam dzwon" / Polskie wydania Animal Farm: 1947, 1956



"Folwark Zwierzęcy" - dzieło George'a Orwella, brytyjskiego pisarza i dziennikarza, alegoryczne przedstawienie komunizmu, genialna powieść - ostrzeżenie przed totalitaryzmem, powstała w r. 1943, ale ze względów politycznych została wydana dopiero po zakończeniu drugiej wojny światowej, w r. 1945. 


Pierwsze polskie wydanie w tłumaczeniu Teresy Jeleńskiej ukazało się w Londynie (Wydawnictwo Światowego Związku Polaków z Zagranicy, Światpol) w r. 1947 pod tytułem "Zwierzecy folwark" (na stronie tytułowej, z literą „e” zamiast „ę”). Atoli na okładce tytuł zapisany jest już w wersji stosowanej w większości przyszłych wydań: "Folwark zwierzęcy".


Drugie polskie wydanie pochodzi z r. 1956 - to wydawnictwo specjalne "Wolnej Europy", za zgodą Światowego Związku Polaków z Zagranicy, pojawia się w dwóch wersjach: z okładką czerwoną bądź żółtą, przy czym wersja "czerwona" legitymuje się gorszą jakością papieru (p. cienki, prześwitujący). 


Z wydaniem tym wiąże się ciekawa, zakulisowa, literacka historia:


Jeszcze przed powstaniem RWE, już od poł. 1951 r., Amerykanie wysyłali nad Europę Wsch. balony z ulotkami i broszurami propagandowymi. Od 1955 r. "wojna balonowa” objęła także Polskę. W wyniku akcji "Spotlight” ("Reflektor” – nawiązanie do nazwiska słynnego komunisty - uciekiniera, Józefa Światły) nad Polską wypuszczono 800 tysięcy balonów z podczepionymi broszurami "Za kulisami partii i bezpieki”. Potem wysyłano także inne materiały: wydane w Monachium biuletyny "Wolna Europa”, tajny referat Chruszczowa wygłoszony na XX zjeździe Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego, wyznanie "Wybrałem prawdę” innego uciekiniera z PRL - Seweryna Bialera, tudzież niedostępne w kraju polskie wydanie "Folwarku zwierzęcego” Orwella...


W tym kontekście o wydaniu "Wolnej Europy" z 1956 r. wypowiada się Konstanty A. Jeleński w liście do Jarosława Iwaszkiewicza: „[Mama] Jest bardzo niezadowolona, bo bez jej pozwolenia Free Europe pod jej nazwiskiem wydało tłumaczenie Animal Farm Orwella na zrzuty do Polski. Tłumaczenie, które zrobiła w r. 1945 w Londynie i wydała w Światpolu. Ja też jestem wściekły. Co to za sens teraz zrzucać Orwella do Polski? A przytem Mama chciała może na przyszłą wiosnę pojechać z wizytą do Polski, i zaprosiła właśnie do Rzymu ciocię Magdzię Skarżyńską. Dowiaduję się w dodatku, że radio Kraj mówiło o tym i to w związku ze mną — że nie wiedzą czy to matka, czy ciotka p. Jeleńskiego, niezależnego pisarza z "Kultury" za ciężkie dolary tłumaczy Orwella dla Free Europe na zrzuty. Biedna Mama... widziała z tego 30 funtów dwanaście lat temu...” 


[J. Iwaszkiewicz, T. Jeleńska, K. A. Jeleński, Korespondencja, oprac. R. Romaniuk, Warszawa 2008, s. 27].













































Orwell, George [Eric Arthur Blair]

Zwierzecy folwark [Folwark zwierzęcy]

Tłumaczenie: Teresa Jeleńska

Ilustracje: Wojciech Jastrzębowski

Wydanie I

London 1947, Wydawnictwo Światowego Związku Polaków z Zagranicy, Światpol 

Str. 94, [1] 

Oprawa broszurowa, wydawnicza, 19 cm 

4 tablice z ilustracjami poza tekstem






















Orwell, George [Eric Arthur Blair]

Folwark zwierzęcy

Tłumaczenie: Teresa Jeleńska

Ilustracje: Wojciech Jastrzębowski

Wydanie II

[Monachium] [1956], Wydawnictwo specjalne „Wolnej Europy” za zgodą Światowego Związku Polaków z Zagranicy

Str. 47, [1] 

Oprawa broszurowa, wydawnicza, 21 cm 

Papier cienki, prześwitujący

4 tablice z ilustracjami poza tekstem




















Orwell, George [Eric Arthur Blair]

Folwark zwierzęcy

Tłumaczenie: Teresa Jeleńska

Ilustracje: Wojciech Jastrzębowski

Wydanie II

[Monachium] [1956], Wydawnictwo specjalne „Wolnej Europy” za zgodą Światowego Związku Polaków z Zagranicy

Str. 47, [1] 

Oprawa broszurowa, wydawnicza, 21 cm 

4 tablice z ilustracjami poza tekstem

Papier grubszy, lepszej jakości

Autor: Maciej Barski

Tagi:
  • Wojciech Jastrzębowski
  • animal farm
  • edycja emigracyjna
  • folwark zwierzęcy
  • george orwell
  • komunizm
  • rwe
  • teresa jeleńska
  • totalitaryzm
  • wolna europa
  • wydanie emigracyjne