PLAKAT WERBUNKOWY LEGIONÓW POLSKICH [OBIEKT UNIKATOWY] [1915] / PO BRATERSKU WAS PRZYJMĄ WALECZNE SZEREGI...


Obiekt unikatowy. Egzemplarz plakatu werbunkowego do Legionów Polskich projektu Karola Maszkowskiego, przygotowanego przez Departament Wojskowy Naczelnego Komitetu Narodowego w roku 1915. W związku z wprowadzonym jeszcze przed końcem 1914 roku rozporządzeniem władz austriackich, zakazującym mieszkańcom Galicji jako obywatelom c.k. Austrii wstępowania do Legionów, plakat adresowany był do ochotników z zaboru rosyjskiego.


Tekst odezwy zawiera charakterystyczne wezwania i zachęty patriotyczne, odwołania do bitewnych zasług Legionów, przypomina także rachunek krzywd, których wyrównania mogą miłujący ojczyznę ochotnicy szukać w szeregach wojska odzianego w polski mundur, oddanego pod polską komendę i walczącego z największym wrogiem i ciemiężcą – imperium rosyjskim. Fakt, że Legiony realizują owe narodowe aspiracje, podkreślony został dodatkowo poprzez rysunek żołnierza ubranego w legionowy, polski mundur oraz napis umieszczony pod rysunkiem: „Hej! Kto Polak na bagnety, Żyj swobodo, Polsko żyj!” Nie tylko w tym podpisie, ale w stylistyce całej odezwy wyraźne są, czytelne i łatwe do zlokalizowania cytaty i odwołania do Warszawianki. Pod formułą odezwy, zamkniętej czarną kreską, widnieje tekst informacyjny - "Warunki wstąpienia do Legionów – Stanowisko prawne Legionistów", w którym przejrzyście podane zostały prawa żołnierskie, jenieckie i kombatanckie ochotników.





Legiony Polskie [plakat werbunkowy]

Proj. graf. Karol Maszkowski

[Kraków] [1915], [NKN]

Wymiary: 91 x 112 cm






Naczelny Komitet Narodowy (NKN) był wyrazem tzw. orientacji austro-polskiej, czyli koncepcji politycznej, zgodnie z którą należało poszukiwać rozwiązania sprawy polskiej w ścisłej współpracy z monarchią habsburską. Instytucja ta odgrywała olbrzymią rolę w latach 1914-1915, jednak z biegiem czasu jej znaczenie malało, aż do zupełnej marginalizacji po akcie 5 listopada. 


W NKN istniały dwie sekcje: krakowska, na czele której stał Władysław Leopold Jaworski, oraz lwowska, na czele której stał Tadeusz Cieński. Departamentem wojskowym NKN kierował płk Władysław Sikorski, reprezentujący stanowisko proaustriackie. W 1915 r. doszło do konfliktu pomiędzy Sikorskim a Józefem Piłsudskim, który sprzeciwiał się dalszemu werbunkowi do Legionów wobec dwuznacznego stanowiska władz austriackich w sprawie polskiej.


Autor: Maciej Barski

Tagi:
  • ck
  • józef piłsudski
  • karol maszkowski
  • legiony polskie
  • niepodległość
  • pierwsza wojna światowa
  • plakat werbunkowy
  • wojsko polskie
  • władysław sikorski