Мосты [Mosty] / Atlasy z rycinami / 1890-1907


Kolej Transsyberyjska / Wielikij Sibirskij Put' / Transsibirskaja Żeleznodorożnaja Magistral / Transsib - najdłuższa linia kolejowa na ziemi; 7,5 tys. km torów przecina dzikie obszary i 16 wielkich rzek na trasie Petersburg - Władywostok. Most na rzece Amur, Chabrowski (fot. - vide supra) ma ponad 2,5 km długości i przez kilkadziesiąt lat był najdłużym mostem nie tylko w Imperium Rosyjskim i ZSRR, ale w całej Azji.


25 lat budowy magistrali (1891-1916) było przedsięwzięciem o kosmicznym rozmachu, które zrealizowano praktycznie bez pomocy ciężkiego sprzętu. Przed wielkim wyzwaniem stanęli technicy i inżynierowie kolejnictwa, kształceni w słynnym petersburskim Instytucie Inżynierów Komunikacji Cesarza Aleksandra I - uczelni znanej z wszechstronnego programu nauczania, który wyróżniał ją na tle innych rosyjskich i europejskich szkół technicznych. Program nauki obejmował: budowę mostów, kolejnictwo, śródlądowe drogi wodne, żeglugę morską z budową portów i latarń morskich, drogi publiczne, melioracje rolne, wodociągi i kanalizację, a od 1910 r. także początki lotnictwa. Każdy student IIK zobowiązany był wykonać pięć projektów ze specjalności mosty, drogi żelazne, hydrotechnika, mechanika praktyczna i architektura.


Poniżej prezentujemy pozycję ciekawą i rarytną: oprawione dodatki (Atlasy / zbiory rycin) do podręcznika dla kandydatów na techników i inżynierów kolejnictwa (komunikacji) z lat 1890-1907, autorstwa prof. Leopolda Nikołaja, wydanego przez Instytut Inżynierów Komunikacji Cesarza Aleksandra I w Petersburgu. Książka powstała na zapotrzebowanie uczelni technicznych - brak rosyjskich publikacji tego typu uniemożliwiał odpowiednie kształcenie kadr. Warto zwrócić uwagę na kartę, którą zdobi całostronicowa litografia autorstwa Maksymiliana Fajansa, wykonana na podstawie fotografii Konrada Brandla z r. 1874, przedstawiająca budowę tzw. "pierwszego mostu przy Cytadeli" w Warszawie.





Николаи, Леопольд [Nikołaj, Leopold]

Мосты. Краткое руководство, составленное применительно к программе для испытания на звание техника путей сообщения. Атлас в 77 листов чертежей (1907) / Мосты. Руководство, составленное по программе Института Инженеров Путей Сообщения Императора Александра I. Атлас из 54 листов чертежей. Выпуск I (1901) / Атлас из 68 листов чертежей. Выпуск II (1901)  

[Mosty / Atlasy z rycinami / 3 wydania - współoprawne]

Sankt Petersburg 1901-1907, Instytut Inżynierów Komunikacji Cesarza Aleksandra I (Типография Ю. Н. Эрлих)

Oprawa półskórkowa, introligatorska (z epoki); złocona, tłoczona tytulatura na grzbiecie; 26 x 37 cm

Str. [154], [100], [134]

194 tablice ze schematami, technicznymi detalami, w tym liczne rozkładane

Całostronicowa litografia M. Fajansa (na podstawie fot. K. Brandla z 1874 r.), przedstawiająca budowę tzw. "pierwszego mostu przy Cytadeli" w Warszawie


Николаи, Леопольд [Nikołaj, Leopold]

Мосты. Краткое руководство, составленное применительно к программе для испытания на звание техника путей сообщения. Атлас из 52 листа чертежей 

[Mosty / Atlas]

Выпуск I [Wydanie I]

Sankt Petersburg 1890, [s.n.] (Типография Ю. Н. Эрлих)

Oprawa płócienna, introligatorska (z epoki); 27 x 36 cm

Str. [104]

52 tablice ze schematami, technicznymi detalami, w tym liczne rozkładane



Leopold Nikołaj (1844-1908). Absolwent Petersburskiego Instytutu Inżynierii Kolejowej, potem także wykładowca - profesor macierzystej uczelni. Autor licznych prac z dziedziny budowy mostów: projektowanie, obliczenia statystyczno-wytrzymałościowe, etc. Pracując w Instytucie zajmował także stanowiska w centrali Ministerstwa Kolei, a od 1892 roku był członkiem Rady Inżynierii Ministerstwa Kolei. Brał udział m. in. w pracach przy budowie Kolei Transsyberyjskiej. 


Maksymilian Fajans (1827-1890). Artysta, rysownik, litograf, urodzony w Sieradzu. Po ukończeniu Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie udał się do akademii paryskiej i przez 2 lata był uczniem słynnego Ary Scheffera. Chromolitografię studiował u Lemerciera, najwybitniejszego ówczesnego litografa, a fotografię u Nadara. Po powrocie do Warszawy otworzył najpierw zakład litograficzny, poźniej, ok. 1860 r. - fotograficzny. Polska sztuka litograficzna zawdzięcza mu swój rozwój - Fajans bowiem postawił ją na równi z najwybitniejszą produkcją firm zagranicznych. Jego zakład fotograficzny zaś, słynął m. in. z wykonywania doskonałych portretów. "Tygodnik Ilustrowany" w latach 1862-1880 często korzystał ze zdjęć artysty. 


Konrad Brandel (1838-1920). Wybitny polski fotograf i wynalazca, konstruktor aparatów fotograficznych. Uważany jest za jedną z najciekawszych postaci polskiej fotografii dziewiętnastego wieku. Do historii Polski, a szczególnie Warszawy, przeszedł jako fotograf niestrudzenie utrwalający warszawskie widoki, a także konstruktor słynnego "fotorewolweru", wyprzedzającego swoje czasy lekkiego aparatu, przystosowanego do negatywu o wymiarach 6 x 9 cm. 


Mosty przy Cytadeli, 1875/1908. Pierwszy most budowano od kwietnia 1873 r., został otwarty w listopadzie 1875 r. Zbudowano go na północy ówczesnej Warszawy, przy Cytadeli, jako most piętrowy, kolejowo-drogowy. Most ten okazał się niewystarczający głównie z powodu posiadania tylko jednego toru kolejowego. Z tego powodu w latach 1905–1908 dobudowano tzw. drugi most kolejowy przy Cytadeli z dwoma torami kolejowymi. Dotychczasowy most został przekazany miastu i adaptowany do ruchu wyłącznie drogowego i pieszego. Obydwa mosty zostały wysadzone: przez Rosjan w sierpniu 1915 r. oraz przez Niemców we wrześniu 1944 r. Drugi most został odbudowany w latach 1946–1947, a na filarach pierwszego mostu w 1959 r. stanął most Gdański.

Autor: Maciej Barski

Tagi:
  • Instytut Inżynierów Komunikacji
  • budowa mostów
  • inżynier kolejnictwa
  • inżynier komunikacji
  • kolej transsyberyjska
  • konrad brandel
  • litografia
  • maksymilian fajans
  • most chabrowski
  • most przy cytadeli
  • mosty
  • mosty kolejowe
  • petersburg
  • transsib