Konspiracja dla Polski / Przegląd prasy [1943]




Biuletyn Informacyjny – tygodnik konspiracyjny wydawany podczas okupacji niemieckiej w latach 1939–1944 w Warszawie (w czasie powstania warszawskiego jako dziennik) i w latach 1944–1945 w Krakowie.


Pismo wydawane było pod redakcją Aleksandra Kamińskiego od 5 listopada 1939 do 3 października 1944 roku w Warszawie, zaś po upadku powstania warszawskiego ukazywało się pod redakcją Kazimierza Feliksa Kumanieckiego w Krakowie od 10 grudnia 1944 do 19 stycznia 1945 roku. Nakład pierwszego numeru wynosił 90 egzemplarzy. 


Funkcjonowało początkowo jako pismo dowództwa Okręgu Warszawa-Miasto Służby Zwycięstwu Polsce, następnie jako organ centralny Związku Walki Zbrojnej i następnie organ prasowy Armii Krajowej, a od wiosny 1941 roku jako centralny organ prasowy VI Oddziału Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Armii Krajowej. Był najważniejszym i wydawanym w największym nakładzie pismem konspiracyjnym w okupowanej Polsce. 


Od 1941 wychodziły także wydania prowincjonalne, a w czasie powstania warszawskiego — ukazywało się jako dziennik w nakładzie około 20 tysięcy egzemplarzy. Łącznie ukazało się 317 numerów "Biuletynu Informacyjnego". Aleksander Kamiński był autorem większości artykułów wstępnych w Biuletynie Informacyjnym.



Głos Polski trudnił się kontrpropagandą i dostarczaniem haseł do propagandy szeptanej - nieoficjalny organ AK, przejęty od grupy politycznej "Pobudka".


Pobudka – polska organizacja konspiracyjna o charakterze narodowym działająca w latach 1939-1944.


Pobudka została utworzona pod koniec 1939 r. w Warszawie przez kilku działaczy przedwojennego Ruchu Narodowo-Radykalnego "Falanga". Byli to przede wszystkim inż. Samuel Kostrowicki, dr Jerzy Zański, Władysław Terlecki, dr Jerzy Hagmajer, adwokat Witold Rościszewski. Po pewnym czasie do organizacji przystąpili inni liderzy i ideolodzy RNR, jak Adolf Reutt, Wojciech Zaleski i Bolesław Piasecki oraz młodzi członkowie Grup Szkolnych RNR. Organem prasowym było pismo "Pobudka". 


Pobudka prowadziła działalność propagandową i dywersyjną w Warszawie. Od 21 kwietnia 1940 r. wchodziła w skład Komitetu Porozumiewawczego Organizacji Niepodległościowych, który skupiał organizacje opozycyjne wobec Związku Walki Zbrojnej. Jednocześnie w tym okresie B. Piasecki i W. Rościszewski podjęli rozmowy z przedstawicielami innych pomniejszych organizacji konspiracyjnych o zjednoczeniu wysiłku konspiracyjnego. W rezultacie we wrześniu tego roku powstała Konfederacja Narodu, w której Pobudka współtworzyła pion polityczny na czele z B. Piaseckim. Natomiast pionem prasowo-wydawniczym KN kierował W. Rościszewski. Od marca 1941 r. Pobudka wchodziła też w skład Konfederacji Zbrojnej, początkowo wojskowego ramienia KN, a następnie samodzielnej organizacji. 


Na pocz. 1942 r. większość działaczy Pobudki z W. Rościszewskim na czele podporządkowała się ZWZ-Armii Krajowej, zachowując autonomię. Współtworzyli oni m.in. Społeczną Organizację Samoobrony i Międzyorganizacyjne Porozumienie Pomocy Więźniom. Natomiast B. Piasecki wraz z częścią członków organizacji podjął samodzielną działalność w ramach KN.




Insurekcja – miesięcznik konspiracyjny, wojskowe pismo szkoleniowe przeznaczone dla kadry oficerskiej, wydawane podczas okupacji niemieckiej w okresie od stycznia 1941 roku do lipca 1944 roku w Warszawie przez Wydział Redakcji Fachowych Pism Wojskowych Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej.


„Insurekcja” była wojskowym pismem szkoleniowym, dostosowanym do warunków konspiracyjnych, o charakterze wychowawczo-szkoleniowym. Była obowiązkowo kolportowana wśród kadry AK od stopnia dowódcy plutonu wzwyż (zastępowała rozkazy dla oddziałów), również – w miarę możliwości – poza własną organizacją. Zawierała artykuły moralno-propagandowe, teoretyczno‐wojskowe i historyczno‐wojskowe, również recenzje. 


Łącznie ukazało się 38 numerów, w tym w 1941 roku – 12 (1–12), w 1942 – 9 (13–21), w 1943 – 12 (22–33) i w 1944 roku – 6 (34–38). 


Pierwszym redaktorem naczelnym „Insurekcji” był płk Jan Rzepecki. Od stycznia 1942 roku do lipca 1944 roku redaktorem naczelnym miesięcznika był ppłk Mieczysław Biernacki, kierownik Wydziału Redakcji Fachowych Pism Wojskowych (o kryptonimach liczbowych: „168”, „258”, „368”, „508”, „668”) Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej.





Rzeczpospolita Polska – miesięcznik, oficjalny organ prasowy Delegatury Rządu na Kraj, wydawany od 15 marca 1941 do lipca 1945 roku do chwili rozwiązania Rady Jedności Narodowej i Delegatury. Nakład pisma wynosił od 3500 do 16 tysięcy egzemplarzy. W tym czasie ukazało się 80 numerów „Rzeczpospolitej”. Lewandowska określiła ten miesięcznik jako „pismo instrukcyjne i źródło informacji” dla organizacji i innych redakcji pism podziemnych Państwa Podziemnego. 


Pierwszy numer, wydany z datą 15 marca 1941 roku, liczył dwanaście stron, i przedstawiał następujące artykuły: Niepodległa Rzeczpospolita Polska istnieje i walczy, Wiara w zwycięstwo, Treuga Dei w Polsce, Cynizm, prowokacja i zbrodnia oraz stałe rubryki: „Sprawy polskie na obczyźnie”, „Kronika zagraniczna” i „Na ziemiach Rzeczypospolitej”. 


Redaktorem głównym był Stanisław Kauzik, następnie Franciszek Głowiński („Tadeusz Bronicz”, „Czołowski”) aresztowany 2 lutego 1944 roku, a po nim Teofil Syga („Cedro”, „Grudzień”). W skład redakcji wchodzili: Tadeusz Kolski, Witold Żarski, Stefan Krzywoszewski, Marian Grzegorczyk, Zbigniew Kunicki oraz Jan Mosiński. Współredagowali je także: Witold Giełżyński, Marian Grzegorczyk, Tadeusz Kobylański, Kazimierz Koźniewski, Stefan Krzywoszewski i Zbigniew Kunicki. 


Z pismem współpracowali często autorzy tacy jak: Andrzej Tretiak, Wacław Borowy, Zygmunt Wojciechowski.

 

Po upadku powstania warszawskiego „Rzeczpospolita Polska” wydawana była w Krakowie. 



"Wiadomości Polskie" - konspiracyjny dwutygodnik ogólnopolityczny, nakład 10 tys. egz. Był naczelnym organem wojskowym i jako taki wyrażał w sprawach zasadniczych opinię kierowniczych kół AK.



Żołnierz Polski – czasopismo przeznaczone dla żołnierzy Wojska Polskiego. Pismo zostało założone 28 marca 1919, jako tygodnik, następnie dwutygodnik, a od 1935, jako dekadówka. 9 lutego 1921 zostało połączone z pismem „Wiarus”, „Rycerz Polski” i „Łazik”.


Od lutego 1941 do grudnia 1944 było wydawane w Warszawie, w konspiracji, jako miesięcznik. W tym czasie wydano ogółem czterdzieści dwa numery, w nakładzie do 12 tys. egzemplarzy. Wydawane było przez Wydział Redakcji Fachowych Pism Wojskowych Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej-Armii Krajowej. Redaktorem naczelnym czasopisma był ppłk Mieczysław Biernacki. 


Reaktywowane 24 sierpnia 1945, jako tygodnik ilustrowany Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego Wojska Polskiego oraz Zarządu Głównego Ligi Przyjaciół Żołnierza, a później Ligi Obrony Kraju.

Autor: Maciej Barski

Tagi:
  • 1943
  • armia krajowa
  • delegatura rządu na kraj
  • druga wojna światowa
  • okupacja
  • pisma konspiracyjne
  • pismo podziemne