"Anioły zemsty" w konspiracji / Fiedlera Dywizjon 303 (1943)



    Wybuch drugiej wojny światowej zaskoczył Arkadego Fiedlera, znanego już wtedy literata i podróżnika, na dalekiej polinezyjskiej wyspie Tahiti. Udało mu się jednak dotrzeć stamtąd do Francji, a po jej upadku do Anglii. Tam, jako oficer Polskich Sił Zbrojnych, znalazł się wśród polskich żołnierzy - lotników i marynarzy. Wsłuchiwał się w ich zwierzenia i opowieści, i tak właśnie powstała jego najpopularniejsza książka - Dywizjon 303, wydana w Londynie w 1942 r., a następnie wielokrotnie wznawiana, także w kraju. 


Rzecz warta przypomnienia: książka, ukazująca udział lotników polskich w jednej z najdramatyczniejszych bitew drugiej wojny światowej — „bitwie o Anglię”, była jeszcze w czasie wojny, bo w 1942 r., rozprowadzana po okupowanym przez Niemców kraju w formie odbitek fotograficznych z wydania londyńskiego, a w 1943 r. ukazały się w Warszawie co najmniej trzy różne konspiracyjne wydania w podziemnych wydawnictwach (Towarzystwo Wydawnicze Załoga, Wydawnictwo Ruchu Miecz i Pług, Wydawnictwo Oficyny Polskiej), kolejne zaś w 1944 r. w Kielcach, nakładem konspiracyjnego pisma Narodowych Sił Zbrojnych - Chrobry Szlak. 


Książka odegrała wielką rolę - budziła nadzieję i optymizm, wszak opiewała zwycięskie walki polskich żołnierzy. Dywizjon 303 wszedł do bitwy w ostatniej, ale decydującej fazie i walczył przez 43 dni, od 30 sierpnia do 11 października. Piloci dywizjonu strącili 126 niemieckich samolotów (w tym 16 trzej jego brytyjscy członkowie). Polscy piloci osiągnęli rekord zwycięstw, a pierwszy z dywizjonów brytyjskich miał tylko połowę sukcesów Dywizjonu 303. Warto pamiętać, że jeszcze wiele lat po wojnie Brytyjczycy starali się ten fakt bagatelizować, a nawet tuszować, o czym świadczy m.in. treść fabularnego filmu z 1969 r., pt. Bitwa o Anglię.




Fiedler, Arkady

Dywizjon 303  

Wyd. konspiracyjne

Warszawa 1943, Wydawnictwo Oficyny Polskiej

Str. [3], 49, [10]

Oprawa broszurowa, 22 cm

6 tablic z jednostronnie odbitymi drzeworytami [3 drzeworyty autorstwa Stanisława Ostoi-Chrostowskiego, m.in. Lot w obłokach z 1933]

Sygnet wydawniczy "PN" z tyłu opr.

"Gapa" - orzeł w locie z wieńcem laurowym w dziobie - odznaka pilotów wojskowych oraz części personelu latającego (tył opr.)

Wstęp podpisany "Zb." / "Warszawa, wrzesień 1943 r."


     Rzadkość na rynku, warszawska, konspiracyjna edycja Dywizjonu 303 z 1943 r. (Egzemplarz Wydawnictwa Oficyny Polskiej trafił do Muzeum Arkadego Fiedlera w podpoznańskim Puszczykowie dopiero w r. 2012; niedawno, w grudniu 2016 r., do muzeum trafiło konspiracyjne wydanie kieleckie z 1944 r.) Wojenne wydania są szczególnie cenne - bohaterowie książki, polscy lotnicy, ze względu na rodziny przebywające w okupowanym kraju, występują w nich pod zmienionymi nazwiskami. 


   Stanisław Ostoja-Chrostowski (1807-1947). Grafik, profesor i rektor warszawskiej ASP. Studia malarskie rozpoczął w Moskwie (1923-29), naukę kontynuował w SSP w Warszawie. Po śmierci Władysława Skoczylasa objął kierownictwo Katedry Grafiki Artystycznej (1937). Jeden z najwybitniejszych drzeworytników okresu międzywojennego - jego prace cechuje wyrafinowana faktura i kompozycja, a także skłonność do stylizacji; łącznie wykonał około 400 kompozycji. Profesor i rektor ASP w Warszawie. W czasie II wojny światowej członek Armii Krajowej, szef referatu "999" kontrwywiadu KG AK. Zmarł przedwcześnie w wieku 47 lat. 

Autor: Maciej Barski

Tagi:
  • Wydawnictwo Oficyny Polskiej
  • anioły śmierci
  • arkady fiedler
  • bitwa o Anglię
  • druga wojna światowa
  • dywizjon 303
  • ku pokrzepieniu serc
  • wydanie konspiracyjne
  • wydanie podziemne